USED DRUMS & IBC
ถังสารเคมีใช้แล้วและ IBC ปนเปื้อน ขายได้ไหม หรือ ต้องส่งกำจัด?
ถัง 200 ลิตรและ IBC ที่ใช้หมดแล้วอาจยังมีสารตกค้าง บทความนี้ช่วยโรงงานแยกสถานการณ์ เตรียมข้อมูล และเลือกทางจัดการที่เหมาะกับภาชนะจริง
ถังสารเคมีใช้แล้วขายได้ไหม? เริ่มจากคำตอบนี้
ถังสารเคมีใช้แล้วหรือ IBC ที่ดูว่างไม่ควรถูกจัดเป็นเศษเหล็กหรือพลาสติกทั่วไปทันที ต้องตรวจว่าสารเดิมคืออะไร มีสารตกค้างหรือปนเปื้อนเท่าใด ภาชนะสมบูรณ์หรือไม่ และปลายทางรองรับงานแบบใด หากภาชนะมีเศษสารอันตรายคงค้าง อาจเข้าข่ายรหัสของเสีย 15 01 10 HA ตามบัญชีรหัสของกรมโรงงานอุตสาหกรรม จึงต้องให้ผู้รับผิดชอบจำแนกตามข้อมูลจริงก่อนตัดสินใจขาย นำกลับใช้ รีไซเคิล หรือส่งกำจัด ห้ามเปิด ดม ล้าง เจาะ ตัด หรือเชื่อมภาชนะเองเพื่อให้ดูเป็น ‘ถังเปล่า’
ถังเปล่าไม่เท่ากับถังสะอาด: แยก 4 สถานการณ์ก่อน
คำว่า ‘ถังเปล่า’ ในคลังสินค้ามักหมายถึงสารหลักถูกใช้หมดแล้ว แต่ผนัง ก้นถัง วาล์ว และฝาปิดยังอาจมีคราบ ไอระเหย หรือของเหลวตกค้าง ความเสี่ยงจึงไม่ได้หายไปเมื่อมองไม่เห็นของเหลวจากภายนอก โดยเฉพาะถังที่เคยใส่ตัวทำละลาย สี กรด ด่าง น้ำมัน หรือสารออกซิไดซ์
ถัง 200 ลิตรและ IBC 1,000 ลิตรยังต่างกันในด้านวัสดุ จุดตกค้าง น้ำหนัก พื้นที่ยกขน และวิธีตรวจสภาพ โรงงานควรแยกรายการตามสารเดิมและประวัติการใช้งาน ไม่รวมเป็นกอง ‘ถังเปล่าคละชนิด’ ก่อนประเมิน
| สถานการณ์ | สิ่งที่ควรตรวจ | แนวทางประเมิน |
|---|---|---|
| ภาชนะสมบูรณ์ รู้สารเดิม และมีหลักฐานว่าจัดการสารตกค้างแล้ว | เอกสารขั้นตอน ผลตรวจหรือบันทึก และเกณฑ์รับของปลายทาง | พิจารณานำกลับใช้หรือรีไซเคิลตามเกณฑ์ผู้รับ |
| ใช้สารหมด แต่ยังมีคราบหรือไม่ทราบปริมาณตกค้าง | ชื่อสาร SDS ความเข้มข้น ลักษณะคราบ และภาพภายนอก | จำแนกของเสียและประเมินผู้รับที่จัดการภาชนะปนเปื้อนได้ |
| ยังมีของเหลวหรือของแข็งอยู่ในถัง | ชนิดและปริมาณสารที่เหลือ สภาพฝา วาล์ว และรอยรั่ว | ประเมินสารที่เหลือกับภาชนะเป็นงานเดียวกันก่อนยกขน |
| ถังรั่ว บวม กัดกร่อน ฉลากหาย หรือไม่ทราบสารเดิม | สภาพจากระยะปลอดภัย ประวัติกระบวนการ และแผนฉุกเฉิน | กักแยกและให้ผู้เชี่ยวชาญกำหนดการตรวจหรือบรรจุที่ปลอดภัย |
ตารางนี้เป็นแนวทางเตรียมข้อมูล ไม่ใช่ผลจำแนกของเสียหรือคำยืนยันว่าผู้รับซื้อรายใดจะรับภาชนะ
ภาชนะปนเปื้อนสารอันตรายมีรหัสของเสียอะไร
บัญชีรหัสของเสียของกรมโรงงานอุตสาหกรรมในเอกสาร พ.ศ. 2566 ระบุรหัส 15 01 10 HA สำหรับ ‘บรรจุภัณฑ์ที่ปนเปื้อน หรือมีเศษสารอันตรายคงค้าง’ แต่ไม่ควรใช้รหัสนี้กับทุกถังโดยดูเพียงว่าครั้งหนึ่งเคยใส่สารเคมี การจำแนกต้องพิจารณาสารเดิม สารตกค้าง แหล่งกำเนิด และสภาพจริงของล็อต
ภาชนะที่ไม่ทราบสารเดิม หรือมีน้ำล้าง คราบสี ตัวทำละลาย หรือสารผสม ต้องให้ผู้รับผิดชอบตรวจข้อมูลเพิ่มเติมก่อนเลือกวิธีจัดการ การขายถังให้ผู้ซื้อไม่ได้ทำให้ข้อกำหนดเกี่ยวกับสิ่งปฏิกูลหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้วหายไปโดยอัตโนมัติ
กรมโรงงานอุตสาหกรรม: ประกาศการจัดการสิ่งปฏิกูลหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้ว พ.ศ. 2566 และบัญชีรหัส
ขาย นำกลับใช้ รีไซเคิล หรือกำจัด เลือกจากอะไร
ทางเลือกไม่ได้ขึ้นกับวัสดุถังเพียงอย่างเดียว ถังเหล็กอาจมีมูลค่าในระบบนำกลับใช้หรือรีไซเคิล แต่หากมีสารตกค้างที่ต้องจัดการ ต้นทุนตรวจ บรรจุ ขนส่ง และปรับสภาพอาจสูงกว่ามูลค่าวัสดุ IBC ก็เช่นกัน โครงเหล็กและขวดพลาสติกต้องดูสภาพกับสารเดิมแยกกัน
ผู้รับแต่ละแห่งกำหนดเกณฑ์ต่างกัน เช่น ชนิดสารที่เคยบรรจุ ความสมบูรณ์ของถัง เอกสารการจัดการสารตกค้าง จำนวนต่อรอบ และขอบเขตใบอนุญาต จึงควรขอให้ผู้รับอธิบายวิธีจัดการทั้งภาชนะและเศษสารที่อาจเกิดระหว่างกระบวนการ
| ทางเลือก | เงื่อนไขที่ต้องตรวจ | คำถามถึงปลายทาง |
|---|---|---|
| ส่งคืนผู้ขายหรือนำกลับใช้ | ข้อตกลงรับคืน ความเข้ากันได้ของสารเดิมและสารใหม่ สภาพภาชนะ | ใครรับผิดชอบตรวจ ปรับสภาพ และบันทึกการส่งคืน |
| ปรับสภาพหรือรีไซเคิล | สารตกค้าง เกณฑ์ผู้รับ เทคโนโลยีและขอบเขตที่ได้รับอนุญาต | เศษสาร น้ำล้าง หรือชิ้นส่วนที่แยกจะไปไหน |
| ขายเป็นวัสดุ | หลักฐานว่าล็อตเข้าเกณฑ์ซื้อจริง รวมถึงข้อกำหนดกากอุตสาหกรรม | ราคาครอบคลุมภาชนะปนเปื้อนและเอกสารปลายทางหรือไม่ |
| ส่งบำบัดหรือกำจัด | ชนิดสาร ปริมาณตกค้าง รหัสของเสีย ภาชนะ และวิธีขนส่ง | ปลายทางรับรหัสและคุณสมบัติของล็อตนี้ได้หรือไม่ |
คำว่า ‘รีไซเคิล’ หรือ ‘รับซื้อ’ เป็นชื่อแนวทาง ไม่ใช่หลักฐานว่าภาชนะปนเปื้อนผ่านเกณฑ์หรือส่งออกจากโรงงานได้แล้ว
จัดเก็บถังสารเคมีใช้แล้วและ IBC อย่างไรระหว่างรอเข้ารับ
ให้ใช้ข้อมูลสารเดิมและ SDS ประกอบการแยกเก็บ ตรวจสภาพฝา วาล์ว ผิวถัง และพาเลตจากภายนอก ภาชนะที่ดูว่างยังอาจมีไอสารไวไฟหรือสารกัดกร่อน จึงต้องใช้ขั้นตอนของโรงงานและบุคลากรที่ผ่านการฝึกในการเคลื่อนย้าย
- ปิดฝาและวาล์ว คงฉลากเดิมกับรหัสล็อตไว้ และระบุสถานะรอประเมินโดยไม่ปิดทับข้อมูลอันตราย
- แยกถังตามสารที่เคยบรรจุและความเข้ากันได้ ไม่จัดรวมตามวัสดุเหล็กหรือพลาสติกอย่างเดียว
- เก็บในพื้นที่มีหลังคา จำกัดการเข้าถึง และมีการรองรับสารรั่วที่เหมาะกับสารเดิม
- ตรวจถังบวม รั่ว ซึม กัดกร่อน วาล์ว IBC ชำรุด หรือพาเลตเสียหายจากภายนอกและแจ้งสภาพตามจริง
- ไม่เปิด ดม ล้าง เทเศษสารออก เจาะ ตัด เชื่อม หรืออัดถังเองเพื่อเตรียมขาย เพราะอาจเกิดไออันตราย ไฟไหม้ หรือของเสียใหม่
- หากพบไอ ควัน กลิ่นผิดปกติ ความร้อน หรือการรั่ว ให้ใช้แผนฉุกเฉินของโรงงานและจำกัดพื้นที่ ไม่เคลื่อนย้ายเพื่อถ่ายรูป
ถัง 200 ลิตรกับ IBC 1,000 ลิตรต้องส่งข้อมูลต่างกันอย่างไร
ถัง 200 ลิตรควรแจ้งว่าเป็นเหล็กหรือพลาสติก ฝาเปิดทั้งใบหรือมีช่องเติม สภาพซีลและจำนวนใบ ส่วน IBC ควรแจ้งชนิดขวด ชั้นใน โครงเหล็ก วาล์ว กรง พาเลต และว่ามีสารค้างบริเวณก้นถังหรือวาล์วหรือไม่ ข้อมูลเหล่านี้ช่วยประเมินการยกขนและความพร้อมของผู้รับปลายทาง
อย่าใช้จำนวนภาชนะอย่างเดียวแทนปริมาณเศษสาร ถังสิบใบที่มีคราบบาง ๆ ต่างจากถังสิบใบที่ยังมีของเหลวในก้นถัง ผู้ให้บริการอาจขอปริมาณสารค้างแยกจากน้ำหนักภาชนะ แต่การตรวจปริมาณต้องทำด้วยวิธีที่ปลอดภัย ไม่เปิดภาชนะเพียงเพื่อกรอกตัวเลขให้ครบ
เช็กลิสต์ 9 ข้อ ก่อนขอประเมินรับซื้อหรือกำจัดภาชนะปนเปื้อน
เริ่มส่งข้อมูลที่มีได้ หากไม่รู้ชนิดสารหรือปริมาณตกค้างให้ระบุว่า ‘ไม่ทราบ’ อย่าเปิดหรือทดลองล้างเพื่อให้ข้อมูลดูครบ ผู้ประเมินจะพิจารณาว่าต้องตรวจเอกสาร ภาชนะ หรือสารเพิ่มอย่างไร
- ชนิดภาชนะ: ถัง 200 ลิตรเหล็ก/พลาสติก IBC หรือบรรจุภัณฑ์อื่น พร้อมขนาดและจำนวน
- ชื่อสารเดิม ชื่อการค้า ความเข้มข้น และ SDS หรือฉลากที่มี
- กระบวนการหรือพื้นที่ที่ใช้ภาชนะ และสารอื่นที่อาจปนระหว่างใช้งาน
- สภาพสารค้าง: ไม่มีข้อมูล คราบ ไอระเหย ของเหลว ของแข็ง หรือเคยจัดการแล้ว พร้อมหลักฐานถ้ามี
- สภาพถัง ฝา ซีล วาล์ว กรง IBC พาเลต และรอยรั่วจากการตรวจภายนอก
- ภาพรวมพื้นที่ ภาพฉลาก ภาพภาชนะทุกด้าน และภาพจุดโหลดจากระยะที่ปลอดภัย
- ปริมาณต่อรอบ ความถี่ที่เกิด น้ำหนักภาชนะหรือปริมาณสารค้างที่ทราบ และหน่วยให้ชัด
- จังหวัด ทางเข้า รถที่เข้าพื้นที่ได้ อุปกรณ์ยกขน และเวลานัดรับ
- รหัสของเสีย ผลวิเคราะห์ ประวัติการส่งคืนหรือรีไซเคิล และเอกสารเดิม ถ้ามี
อ่านต่อ: ข้อมูลที่โรงงานควรเตรียมก่อนให้บริษัทเข้าประเมินของเสีย
ข้อความตัวอย่างสำหรับส่งขอประเมิน
คัดลอกและเติมข้อมูลถังหรือ IBC ของโรงงานในรายการด้านล่างได้เลย
ต้องการประเมินถังสารเคมีใช้แล้ว/IBC ปนเปื้อน ชนิดภาชนะและขนาด: ถังเหล็ก / ถังพลาสติก / IBC … จำนวนแยกตามสารเดิม: … ชื่อสารเดิมและความเข้มข้น: … สภาพสารค้าง: คราบ / ไอ / ของเหลว / ของแข็ง / ไม่ทราบ สภาพฝา วาล์ว ผิวถัง กรง และพาเลต: … กระบวนการหรือพื้นที่ต้นทาง: … จังหวัด จุดโหลด และอุปกรณ์ยกขน: … เอกสารที่มี: ฉลาก / SDS / รหัสของเสีย / ผลวิเคราะห์ ข้อมูลที่ไม่ทราบ: … แนบภาพภาชนะทุกด้าน ฉลาก และพื้นที่เก็บจากระยะปลอดภัย
ราคาขายหรือค่ากำจัดถังสารเคมีใช้แล้วขึ้นอยู่กับอะไร
มูลค่าภาชนะกับต้นทุนจัดการสารตกค้างต้องคิดร่วมกัน วัสดุถัง ขนาด สภาพ การคัดแยก จำนวนต่อรอบ ระยะทาง และเกณฑ์ผู้รับมีผลต่อข้อเสนอ ขณะที่ล็อตปนเปื้อนอาจมีค่าตรวจสาร บรรจุซ้อน ขนส่ง หรือบำบัดเพิ่ม
ก่อนเทียบราคา ให้ตรวจว่าแต่ละข้อเสนอครอบคลุมการจัดการสารที่เหลือ การขนย้าย เอกสาร การชั่ง และปลายทางเหมือนกันหรือไม่ ราคาที่สูงกว่าหรือต่ำกว่าอาจสะท้อนขอบเขตงานคนละชุด ไม่ใช่มูลค่าถังต่างกันอย่างเดียว
| ปัจจัย | อาจมีผลอย่างไร | ข้อมูลที่ควรแจ้ง |
|---|---|---|
| สารเดิมและสิ่งตกค้าง | กำหนดความเสี่ยงและต้นทุนตรวจหรือบำบัด | ชื่อสาร SDS ประวัติใช้ และสภาพค้าง |
| วัสดุและสภาพถัง | กำหนดโอกาสนำกลับใช้ รีไซเคิล และการยกขน | ชนิดถัง ฝา วาล์ว รอยบุบ สนิม กรง พาเลต |
| จำนวนและการแยกล็อต | มีผลต่อรถ เวลาและต้นทุนคัดแยก | จำนวนใบต่อสาร จำนวนรอบ และพื้นที่เก็บ |
| สถานที่และระยะทาง | มีผลต่อรอบรถ คนและอุปกรณ์ | จังหวัด จุดโหลด ทางเข้าและรถยก |
| ผู้รับและวิธีจัดการ | เกณฑ์และเอกสารปลายทางต่างกัน | วิธีที่เสนอ ขอบเขตใบอนุญาต และหลักฐานงาน |
บทความนี้ไม่มีราคากลางหรือคำรับประกันรับซื้อ เพราะต้องประเมินล็อตจริงและข้อกำหนดของผู้รับในช่วงเวลานั้น
ก่อนนำถังออกจากโรงงาน ต้องตรวจผู้รับและเอกสารอะไร
กรมโรงงานอุตสาหกรรมระบุว่าผู้ก่อกำเนิดยังรับผิดชอบการจัดการสิ่งปฏิกูลหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้วจนแล้วเสร็จ โรงงานจึงควรตรวจว่าผู้ขนส่งและผู้รับดำเนินการมีบทบาทและขอบเขตที่ตรงกับภาชนะปนเปื้อนล็อตนั้น ไม่ใช่ดูเพียงว่ามีคนเสนอซื้อถัง
หากเป็นของเสียที่ต้องดำเนินการตามระบบกากอุตสาหกรรม ให้ผู้รับผิดชอบตรวจรหัสของเสีย วิธีจัดการ การอนุญาตหรือรายงานที่ใช้กับโรงงาน และหลักฐานหลังงานกับระบบปัจจุบันของกรมโรงงานอุตสาหกรรม เก็บบัญชีรายการ ใบชั่ง เอกสารขนส่ง หลักฐานส่งมอบ และหลักฐานจากปลายทางให้เชื่อมโยงถึงล็อตจริง
- ตรวจชื่อและข้อมูลผู้รับดำเนินการกับฐานข้อมูลทางการ
- ถามปลายทางว่ารับรหัสของเสีย สารตกค้าง และวิธีจัดการของล็อตนี้ได้หรือไม่
- ระบุในใบเสนอราคาว่าใครจัดการสารค้าง เศษสาร น้ำล้าง หรือชิ้นส่วนที่เกิดจากงานปรับสภาพ
- ตรวจจำนวนภาชนะและน้ำหนักที่นำออกให้ตรงกับเอกสารก่อนปิดงาน
ค้นหาข้อมูลโรงงานกับกรมโรงงานอุตสาหกรรม
ระบบจัดการกากของเสียอุตสาหกรรม
กรมโรงงานอุตสาหกรรม: ความรับผิดของผู้ก่อกำเนิดจนจัดการแล้วเสร็จ
ส่งข้อมูลถัง 200 ลิตรและ IBC ให้ WE RICH P ประเมิน
WE RICH P รับข้อมูลภาชนะและวัสดุปนเปื้อนจากโรงงานเพื่อประเมินทางเลือกการเข้ารับ นำกลับใช้ รีไซเคิล หรือกำจัดเป็นรายกรณี การยืนยันรับซื้อหรือเข้ารับ ราคา วิธีขนส่ง และปลายทางขึ้นกับชนิดสารตกค้าง สภาพภาชนะ ปริมาณ และข้อมูลเอกสารจริง
ส่งภาพถังหรือ IBC ฉลากหรือ SDS ชื่อสารเดิม จำนวน สภาพฝาและวาล์ว ปริมาณสารค้างที่ทราบ และจังหวัด ทีมงานจะตรวจข้อมูลเบื้องต้นและแจ้งขั้นตอนถัดไป เช่น ขอเอกสารเพิ่มหรือเข้าประเมินพื้นที่เมื่อจำเป็น
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับถังสารเคมีใช้แล้วและ IBC
ถังสารเคมีใช้หมดแล้วขายเป็นเศษเหล็กได้เลยไหม?
ไม่ได้สรุปจากคำว่าใช้หมดหรือจากวัสดุเหล็ก ต้องตรวจสารเดิมและสารตกค้าง สภาพถัง ข้อกำหนดกากอุตสาหกรรม และเกณฑ์ผู้รับก่อน ภาชนะที่ปนเปื้อนหรือมีเศษสารอันตรายคงค้างอาจเข้าข่ายรหัส 15 01 10 HA
IBC เปล่าทุกใบรีไซเคิลได้หรือไม่?
ไม่เสมอไป ต้องดูสารที่เคยบรรจุ เศษสารในขวดและวาล์ว สภาพโครงกับพาเลต วิธีจัดการสารตกค้าง และขอบเขตผู้รับปลายทาง
ล้างถังเองก่อนขายได้ไหม?
ไม่ควรล้าง เปิด เท หรือเจาะเองเพื่อเปลี่ยนสถานะถัง เพราะอาจสัมผัสสารหรือเกิดน้ำล้างปนเปื้อนเป็นของเสียใหม่ ให้ผู้มีความรู้กำหนดวิธีและปลายทางที่เหมาะสมก่อน
ถังที่เคยใส่สารอันตรายต้องใช้รหัส 15 01 10 HA ทุกใบไหม?
รหัสนี้ใช้กับบรรจุภัณฑ์ที่ปนเปื้อนหรือมีเศษสารอันตรายคงค้างตามบัญชีรหัสของกรมโรงงานอุตสาหกรรม แต่การใช้รหัสกับล็อตจริงต้องตรวจข้อมูลสารตกค้างและแหล่งกำเนิด ไม่ใช้ประวัติสารเดิมอย่างเดียว
ไม่มี SDS หรือฉลากยังขอประเมินได้ไหม?
ส่งข้อมูลที่มีพร้อมระบุว่าไม่ทราบ เช่น ภาพภาชนะ กระบวนการต้นทาง จำนวน สภาพถัง และจังหวัด ผู้ประเมินอาจขอประวัติเพิ่มหรือกำหนดการตรวจที่เหมาะสมก่อนยืนยันแนวทาง
ถังรั่ว บวม หรือมีกลิ่นผิดปกติควรทำอย่างไร?
จำกัดพื้นที่และใช้แผนฉุกเฉินของโรงงานกับบุคลากรที่ผ่านการฝึก ห้ามเปิด ดม หรือย้ายเพื่อถ่ายรูป ให้แจ้งอาการผิดปกติกับผู้เชี่ยวชาญก่อนกำหนดการกักกันและขนย้าย
ราคารับซื้อถัง 200 ลิตรหรือ IBC เท่าไร?
ไม่มีราคาเดียวสำหรับทุกล็อต เพราะวัสดุ สภาพ จำนวน สารตกค้าง การจัดการก่อนรีไซเคิล ระยะทาง และเกณฑ์ปลายทางมีผลต่อข้อเสนอ บางล็อตอาจมีค่าจัดการแทนการรับซื้อ
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
ตรวจสอบแหล่งข้อมูลเมื่อ 15 กันยายน 2569
- กระทรวงอุตสาหกรรม — ประกาศการจัดการสิ่งปฏิกูลหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้ว พ.ศ. 2566
นิยามวัสดุที่ไม่ใช้แล้วและบัญชีรหัส 15 01 10 HA สำหรับบรรจุภัณฑ์ที่ปนเปื้อนหรือมีเศษสารอันตรายคงค้าง
- กรมโรงงานอุตสาหกรรม — คู่มือการจัดการสิ่งแวดล้อมสำหรับ SMEs
แนวทางรวบรวมและแยกเก็บภาชนะหรือถังสารเคมีใช้แล้วเพื่อรอการจัดการที่ถูกต้อง
- กรมโรงงานอุตสาหกรรม — ข้อแนะนำจากเหตุสารเคมีเกิดความร้อนและควัน
การตรวจสภาพภาชนะ การเตรียม SDS และการตรวจความเข้ากันได้ของสาร
- กรมโรงงานอุตสาหกรรม — การจัดการสิ่งปฏิกูลหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้ว พ.ศ. 2566
ความรับผิดของผู้ก่อกำเนิดจนการจัดการของเสียแล้วเสร็จ
- กรมโรงงานอุตสาหกรรม — ระบบจัดการกากของเสียอุตสาหกรรม
ข้อมูลระบบและเอกสารประกอบการอนุญาตหรือรายงานที่เกี่ยวข้อง
- กรมโรงงานอุตสาหกรรม — ระบบค้นหาโรงงาน
ช่องทางตรวจข้อมูลผู้รับดำเนินการและปลายทางก่อนว่าจ้าง